Het kasteel van Charlottenburg mag zich niet alleen het grootste, maar ook mooiste paleis van Berlijn noemen. Dit hoogtepunt van barokarchitectuur is het eeuwige liefdessymbool van Keurprins van Brandenburg en de eerste Pruisische Koning Friedrich III voor zijn vrouw Sophie Charlotte en mag op geen enkel bezoek aan koninklijk Berlijn ontbreken. Tal van vorsten liggen er opgebaard in het mausoleum, een Dorische tempel met werken van de befaamde Duitse beeldhouwer Christian Daniel Rauch.
Gouden juwelen voor Elisabeth-Henriette
Na de dood van troonopvolger Karl Emil, die in 1674 in de Elzas stierf, viel de op dat ogenblik 17-jarige Friedrich III de titel van Keurprins van Brandenburg te beurt. Friedrich was door de natuur allerminst bedeeld en had als kind voortdurend de zorgen van zijn moeder nodig.
Op 23 augustus 1679 trouwde hij in Potsdam met Landgravin Elisabeth-Henriette von Hessel-Kassel. Een huwelijk dat van korte duur was, want de landgravin overleed al in 1683.
Schloss Charlottenburg was aanvankelijk bedoeld als zomerverblijf voor Sophie Charlotte, de tweede gemalin van Keurprins Friedrich III met wie hij in 1684 trouwde. Voor Friedrich was Sophie Charlotte zijn grote liefde, en ze stond hem in zijn strijd om de macht vaak met raad en daad bij.
Maltezerkruis
In 1685 stelde de keurprins een orde in die hij ‘Ordre de la Générosité’ noemde. Het is een gouden Maltezerkruis belegd met hemelsblauw email en met Brandenburgse adelaars met gespreide vleugels tussen de kruisarmen. Het bovenste quadrant draagt het met de keurvorstelijke kroon gekroonde monogram ‘F’. De overige quadranten dragen het opschrift ‘Géné’, ‘rosi’ en ‘té’. Deze halsorde werd gedragen aan een zwart gewaterd lint dat ongeveer 2 vingers breed was. Voor het ontwerp van dit kruis werd hij bijgestaan door zijn echtgenote, een grote kenner van kunst en juwelen. Sophie Charlotte hield zich overigens niet alleen met het artistieke bij maar gaf haar gemaal ook raad wat betreft staatszaken. Ze bleef hierbij steeds discreet op de achtergrond, maar de keurprins zou geen enkele belangrijke beslissing nemen zonder haar te consulteren.
Friedrich vond dat hij bij zijn echtgenote in de schuld stond, en om haar te bedanken begon hij aan de bouw van Schloss Lietzenburg, zoals het kasteel aanvankelijk noemde. Sophie Charlotte zette zich actief in bij het ontwerp en de inrichting. De eerste steen werd gelegd in 1695, en het was meteen duidelijk dat het een werk van lange adem zou worden.
In de 17de eeuw was het huidige Duitsland een bonte lappendeken van kleine, elkaar bekampende staten. Allen namen ze het absolutisme van de Franse vorst als voorbeeld. Ook Friedrich spiegelde zich aan Frankrijk en wilde de staat strakker organiseren. Hij zorgde voor een goed uitgebouwde organisatie van de staatsfinanciën en de ambtenarij, en door de inkomsten beter te bundelen had hij voldoende fondsen om een geducht leger op de been te brengen. Er ontstond een grote concurrentie met vorstenhuizen als Beieren, Sachsen en Hannover, maar Friedrich toonde zich de ijverigste.
Op 18 januari 1701 kroonde hij zichzelf in Köningsberg tot Friedrich I, eerste koning van Pruisen. Weg was het ziekelijke jongetje van weleer, en in de plaats kwam een fiere vorst die een cultus van zelfverheerlijking in het leven riep. De eerste Pruisische koning trok de Zweedse bouwheer Johann Friedrich Eosander aan, die aan het kasteel inderdaad koninklijke grandeur meegaf.
Zo werd het hoofdgebouw uitgebreid met verschillende zijvleugels, volgens het voorbeeld van Versailles. In de westelijke vleugel werd een orangerie met een imposante toren neergezet.
Hij volgde hierbij de trend van zijn tijdgenoten waarbij de vorsten hun residentie tot een middelpunt van pracht en praal maakten. Het was het tijdperk in de kunst van de barok en rococo. En ook daarin deden de vorsten de Franse stijl na. Men bouwde pronkpaleizen en liet grote tuinen aanleggen. Ook werden hofdichters en -musici in dienst genomen.
Bij zijn kroning wist de eerste Pruisische koning zich verzekerd van de Heilige Roomse Keizer Leopold I van Oostenrijk. Het Heilige Roomse Rijk was een West-Europees christelijk rijk dat op feodale principes was gebaseerd. Officieel bestond het van de kroning van Otto I tot keizer in 962 tot 1806, al werd het voorvoegsel ‘Heilig’ pas in 1157 toegevoegd. Vooral grote delen van het huidige Duitsland bevonden zich in dit rijk en in de 15e eeuw werd de naam uitgebreid tot Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie.
Het werd ‘Rooms’ genoemd omdat het werd ingesteld als voortzetting van het Romeinse rijk. Christelijke profetieën hadden namelijk voorspeld dat de wereld na het vierde rijk (het Romeinse Rijk) zou vergaan. De term ‘Heilig’ werd gebruikt om de nauwe band met de katholieke kerk aan te geven.